मराठा आणि कुणबी एकच असल्याचे कायदेशीर पुरावे

मराठा आणि कुणबी एकच असल्याचे असंख्य पुरावे देता येतील. वास्तविक पाहता मराठा व कुणबी या दोन्ही भिन्न जाती नसून एकच आहे. (सन १८८१ पासून १९३१ पर्यंतच्या ५० वर्षाच्या गॅझेट मध्ये मराठा हा कुणबी असल्याचा उल्लेख केला जातो)

पुरावा १ – १९८१ च्या जनगणनेत मराठ्यांचा कुणब्यांमध्ये समावेश केला होता.
संदर्भ :- Bombay Gazetter Satara, Vol. XIX, Page 75, Marathas are found all over the district. The 1981 Census includes them under “Kunbi” from whom they do not form a separate caste.

पुरावा २ – मराठा व कुणबी यांचा समावेश कुणबी ह्या शब्दात होतो. या दोघांमध्ये भेद दर्शविणे कठीण आहे. या दोघांमध्ये परस्पर रोटी व बेटी व्यवहार चालतो. त्यांचे रूप, रंग, धर्म कर्म, रीती रिवाज यात काही फरक नाही.
संदर्भ :- Bombay Gazeteer, Poona Vol. XVIII, Part-I. The term kunbi includes two main classes “Kunbis” and “Marathe” between whom it is difficult to draw a line. Maratha and Kunbi eat together, intermarry and do not differ in appearance, religion and caste.

पुरावा ३ – “मराठा” व “कुणबी” यांच्यातील लग्न वैध असल्याचा आणि मराठा व कुणबी एकच असल्याबद्दल कोर्टाचा निकाल.
संदर्भ :- Civil Suit No. 2 of 1920 decided on 25-10-1921 to judgement Maratha caste is genus while Kunbi caste is in species and that marriage between Maratha and Kunbi are Kunbi and perfectly valid in law.

पुरावा ४ – Gazetter of India M.S. Parbhani Dist. Page 103 : No Permanent division between Kunbi and Maratha.
वर उल्लेख केलेल्या पुराव्यावरुन हे सिद्ध होते की, ‘मराठा’ व ‘कुणबी’ ह्या दोन भिन्न जाती नसुन एकच आहे.

 

शेती करणारे मराठा म्हणजे कुणबी.
संदर्भ :- मुंबई उच्च न्यायालयाच्या औरंगाबाद खंडपिठाने दिलेला निर्णय आहे. अमरावती कोर्टाच्या निर्णयानुसार शेती करणारा हा कुणबी हा स्पष्ट होता.

शेती करणारा मराठा म्हणजेच कुणबी हे सिद्ध करणारे पुरावे

पुरावा १ – Gazetter of India, M.S. Aurangabad District Page 293. The Kunbis from the main body of agricultural population the members of which by heridatary occupation are farmers and tillers of soil.

पुरावा २ – Gazetter of India, M.S. Wardha Dist. Page 148 – “Kunbi has come to be the accepted type of all Maratha cultivator”
सर्व मराठा शेतकरी कुणबी आहेत.

पुरावा ३ – Gazetter of India, M.S. Wardha Dist. Page 160 – “Kunbi are regular agricultural caste of district”
कुणबी ही नियमित शेती करणारी जात आहे.

पुरावा ४ – Gazetter of India, M.S. Nagpur Dist. Page – The Kunbi is traditional. The term Kunbi has become the generic name for professional cultivator.
कुणबी हे परंपरागत व्यवसायाने शेतकरी आहेत.
या सर्व संदर्भाद्वारे हे सिद्ध होते की, शेती करणारा मराठा म्हणजेच “कुणबी” आहे. म्हणुन महाराष्ट्रातील सर्व शेती करणाऱ्या मराठ्यांना “कुणबी” या जातीने ओळखले जावे.

श्री.एफ.ई.इथावेन यांनी त्यांच्या मुंबईच्या जाती व जमाती खंड-३ या पुस्तकात ‘कुणबी’ या नावाखाली येणाऱ्या जातींचे विश्लेषण केले आहे ते असे.
वर्ग-१ – (मराठा कुणबी) – शेती करणारे मराठा यांचा समावेश या वर्गात होतो. यांनाच कुळवाडी असे म्हणतात.
वर्ग-२ – (इतर मराठा) – यात गवंडी, कुंभार, सुतार, परीट यांचा समावेश होतो.

पुरावा १ – Imperial Gazetter of India (New edition) Volume XVI. “Maharashtra is country of Maratha who form 55 percent of its population. The term Maratha is not reserved for the old fighting stock a hardy and various class once the terror of India now merged very largly in the cultivating class known as kunbi”.
कुणब्यांनाच मराठा म्हटलेले जाते असा पुरावा…

पुरावा २ – तत्कालीन हैद्राबाद संस्थानाने प्रसिद्ध केलेले गॅझेटीअर
The term Maratha is now applied principally to the are Kunbis. It should be unframed to the military family of the countries. The Kunbis from main body of the cultivator population.

पुरावा ३ – जाती प्रमाणपत्र पडताळणी समिती समाज कल्याण, म.रा.पुणे यांनी त्यांच्या
i) क्र.जा.प्र.क्र./अपील क्र. ४/९६/कांताबाई इंगोले ९६-९७/का-२०६३ पुणे, दिनांक १६-१२-९६
ii) क्र.जा.प्र.प./ अपील क्र. १०/९६/ बा.द.पाटील/९६-९७/का-२०४२, पुणे दि. ०९-१२-९६.
या दोन्ही निर्णयात शेती करणारा मराठा म्हणजे कुणबी असा निर्णय दिला आहे. हा निर्णय सर्वांसाठी लागु करावा.

“मराठा व कुणबी” एकच असल्याबद्दलचे इतर पुरावे

काशीराव बापुजी देशमुख यांनी १९२७ मध्ये लिहिलेल्या “क्षत्रियांचा प्राचीन इतिहास” या ऐतिहासिक ग्रंथात मराठा व कुणबी हे एकच असल्याबद्दल अनेक दाखले दिले आहेत.

i) पान क्र.१०५ वर यासंदर्भात १९२१ च्या वर्धा येथील सत्र न्यायालयाचा आदेश उद्‌धृत केला आहे. यात मराठा व कुणबी एकच असल्याचे स्पष्ट केले आहे. एक कुणबी युवतीचे लग्न मराठा समाजातील व्यक्तीशी झाल्याने हा खटला उभा झाला होता. त्यावेळच्या न्यायाधीशांनी हा विवाह कायदेशीर ठरवीत मराठा व कुणबी एकच असल्याचे स्पष्ट केले.

ii) पान क्र.९१ वर छत्रपती शिवाजी महाराज, साताऱ्याचे छत्रपती, ग्वाल्हेरचे शिंदे हे कुणबीच असल्याचे म्हटले आहे.

iii) “कुलंबीज” या संस्कृत शब्दापासुन कुळंबी हा शब्द आला. कुळंबीचा अपभ्रंश होत कुणबी शब्द रुढ झाल्याचा दावा केला आहे. यासाठी हंटर्स स्टॅटिस्टिकल अकाउंट ऑफ बेंगाल व्हॉल्युम ११ या खंडाचा संदर्भ दिला आहे.

iv) बॉम्बे गॅझेटिअर्स, सातारा खंड १९ च्या पान क्र.७५ वर मराठा व कुणबी एकच असल्याचे स्पष्ट केले आहे.

v) १८८१ च्या जनगणनेत मराठ्यांना कुणबी जातीमध्ये समाविष्ट केल्याचे गॅजेटिअरमध्ये नमूद केले आहे.

vi) मुंबई गॅझेटियर बेळगाव खंड २१, मुंबई गॅझेटियर खंड ९, मुंबई गॅझेटियर पुणे भाग १८ तसेच १८८१ च्या बेरार जनगणना अहवालातही मराठा व कुणबी एकच असल्याचे स्पष्ट केले आहे.

vii) खामगाव येथे २९ डिसेंबर १९१७ रोजी मराठा शिक्षण परिषद आयोजित केली होती. या परिषदेने मराठा हे कुणबीच असल्याचे स्पष्ट केले आहे.

viii) महात्मा फुलेंच्या १८८३ मधील “शेतकऱ्यांचा आसुड” पुस्तकात फुलेंचा व एका खासा मराठा म्हणवुन घेणाऱ्या व्यक्तीचा संवाद दिला आहे. त्याच्याआधारे सुद्धा मराठा हा कुणबीच असल्याचे सिद्ध करता येते.

या सर्व ऐतिहासिक, न्यायालयीन व इंग्रजांच्या विविध गॅझेटियर्स वरुन मराठा व कुणबी एकच असल्याचे स्पष्ट होत आहे.

कुणबी जात प्रमाणपत्र काढण्याची संपुर्ण प्रक्रिया (क्लिक करा)

(साभार – मराठा आरक्षण व इंटरनेट माहिती)

संकलन – लोकराज्य टीम

Leave a Reply